ΓΛΕΝΤΙΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

Είπα να κάµω ένα ταξίδι για να’ χω υποµονή να περιµένω, µπήκα σ’ ένα καΐκι που έπιανε τα χαριτωµένα νησιά του Αιγαίου – τη Σαντορίνη, τη Νάξο, την Πάρο, τη Μύκονο. Το είπα, το ξαναλέω: µια από τις πιο µεγάλες χαρές που µπορεί ν’ αξιωθεί ο άνθρωπος στον κόσµο τούτον είναι να’ ναι άνοιξη, να φυσάει αλαφρό αγεράκι και ν’ αρµενίζεις στο Αιγαίο. ∆ε µπόρεσα ποτέ να φανταστώ πως γίνεται να’ ναι αλλιώς ο Παράδεισος. Ποια άλλη χαρά, στο ουρανό και στη γης, µπορεί να’ ναι καλύτερα αρµονισµένη µε το κορµί και µε την ψυχή του ανθρώπου; Φτάνει η χαρά ετούτη έως την έξαρση, µα, δόξα σοι ο Θεός, δεν πάει παραπέρα, κι έτσι ο αγαπηµένος ορατός κόσµος δεν αφανίζεται, κάθε άλλο, ο αόρατος γίνεται ορατός, κι ότι λέµε Θεός κι αιώνια ζωή και µακαριότητα µπαίνουν στο καΐκι µας κι αρµενίζουν µαζί µας. Κλείσε τη φριχτήν ώρα του θανάτου τα µάτια, κι αν δεις τη Σαντορίνη, τη Νάξο, την Πάρο, τη Μύκονο, θα µπεις χωρίς να µεσολαβήσει το χώµα, στον Παράδεισο.

Χαιρόµουν που ήµουν άνθρωπος, άνθρωπος κι Έλληνας, κι έτσι µπορούσα, χωρίς την παραµορφωτική επέµβαση του αφηρηµένου στοχασµού, ψυχόρµητα να νοιώθω το Αιγαίο δικό µου, πατρογονικιά κληρονοµιά µου και ν’ αρµενίζω  ανάµεσα στα νησιά από ευτυχία σε ευτυχία, δίχως να βγω έξω από τα σύνορα της ψυχής µου. Σαν το πουπουλένιο στήθος της πέρδικας λαµποκοπούσαν τα Θεία ετούτα νησιά κι έπαιζαν και συνάλλαζαν κάθε στιγµή, µέσα στον ίσκιο και στο φως, πότε σκούρα καφετιά, πότε πασπαλισµένα χρυσόσκονη, κατάφυτα µε τριαντάφυλλα το πρωί, µε πάναγνα κρίνα το µεσηµέρι, µε ζεστούς µενεξέδες την ώρα που λέει να βασιλέψει ο ήλιος

Έκλεισε ο κύκλος γέµισαν τα µάτια µου Ελλάδα, ωρίµασε, µου φαίνεται, µέσα στους µήνες αυτούς ο νους. Ποιά ’ναι τα πιο πολύτιµα λάφυρα της πνευµατικής µου ετούτης εκστρατείας; Τούτα θαρρώ: Είδα καθαρότερα την ιστορική αποστολή της Ελλάδας ανάµεσα Ανατολής και ∆ύσης. Είδα πως ο ανώτατος άθλος της είναι όχι η οµορφιά παρά ο αγώνας για την ελευτερία. Ένοιωσα βαθύτερα την τραγική µοίρα της Ελλάδας και πόσο βαρύ το χρέος του Έλληνα.Θαρρώ, ευτύς μετά το προσκύνηµά µου στην Ελλάδα ήµουν ώριµος να µπω στην αντρική ηλικία και δεν ήταν η Οµορφιά που πήγαινε µπροστά και µ’ έµπαζε στον αντρωνίτη ήταν η ευθύνη.
Ν. Καζαντζάκης <<Αναφορά στον Γκρέκο>>

Ελλάδα, Αιγαίο και Ικάριο πέλαγος, άρωμα Θάλασσας, αίσθηση αφρισμένου αρμυρού κύματος και δροσερού μελτεμιού. Και πίσω από το κοσμοπολίτικο τουριστικό πρόσωπο, υπάρχει ένα άλλο, αναλλοίωτο στο χρόνο, παραδοσιακό θρησκευτικό, θεσμοθετημένο από ανθρώπους αγνούς και φιλόξενους.
Αυτοί οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά, αυτοί που αγωνίζονται με πολυήμερη προετοιμασία ώστε να χορτάσουν εκατοντάδες πλήθους που συρρέουν στα πανηγύρια, στα διάσημα νησιώτικα γλέντια. 
Γλέντια είτε βασισμένα στα αρχαία διονυσιακά έθιμα που πέρασαν ανά τους αιώνες και θεσμοθετήθηκαν ή δέθηκαν με ορθόδοξες εορτές. Όπως όμως και να έχει, αποκαλύπτουν την παραδοσιακή κουλτούρα των νησιών μας και καταλύουν το μαύρο κομμάτι που τα στιγματίζει. 

Το βιολί με την Τσαμπούνα, το ντουμπάκι και το λαούτο, συναντιούνται με τη γαστριμαργική παράδοση και εναρμονίζονται χαρίζοντας ένα μαγευτικό αποτέλεσμα. Γλέντια που ξεκινούν μετά το τέλος της Θείας λειτουργίας και τελειώνουν την επομένη το πρωί. Ή ξεκινούν απόγευμα και τελειώνουν το επόμενο απόγευμα.

ΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΤΗΣ ΜΥΚΟΝΟΥ

«Λένε πως, για να γνωρίσεις ένα τόπο , πρέπει να τον ζήσεις από κοντά , να μιλήσεις με τους ανθρώπους του , να τους δεις σε στιγμές μεγάλες και μικρές, καθημερινές και αυθεντικές. Στην περίπτωση της Μυκόνου, αν κάποιος βρεθεί, έστω και τυχαία, σε ένα από τα πολλά πανηγύρια που γίνονται όλο το χρόνο στο νησί θα γνωρίσει ένα μεγάλο κομμάτι της αλήθειας που κρύβει αυτός ο τόπος.

Για τους Μυκονιάτες τα πανηγύρια είναι τρόπος ζωής, άμεσα συνδεδεμένος με τις παραδόσεις και την ιδιοσυγκρασία τους. Τα περιμένουν με λαχτάρα για να ανταμώσουν μεταξύ τους, να αφήσουν στην άκρη τις έγνοιες, να γλεντήσουν και να χορέψουν, να μοιραστούν γεύσεις και μυρωδιές που αγαπούν. Το στοιχείο όμως που κάνει αυτές τις γιορτές χαράς και κεφιού ξεχωριστές δεν είναι άλλο από το αίσθημα της φιλοξενίας που είναι διάχυτο. Όλοι , φίλοι, συγγενείς αλλά και επισκέπτες του νησιού, είναι καλοδεχούμενοι και κανείς δεν φεύγει ακέραστος!»
Με αυτά τα λόγια ξεκινά την αναφορά της στα Μυκονιάτικα Πανηγύρια η κ. Όλγα Μάρκαρη στο βιβλίο της « Μύκονος, γεύσεις και παράδοση » Οι επισκέπτες και ξένοι κάτοικοι του νησιού, βιώνουν τη ζεστασιά και τη φιλοξενία του  γνήσιου Μυκονιάτη, που την παραμονή του εορτασμού του Αγίου ή της Αγίας, προς τιμήν της οποίας γίνεται το πανηγύρι, σε καλοδέχεται στο  εκκλησάκι για τον Εσπερινό, σου προσφέρει άρτο και γλυκίσματα για να σε φιλέψει τελικά στο «κελί» προβατίνα γιαχνί, κρέας βραστό, λαρδί με λάχανα, ζωμό κρέατος με λεμόνι και άφθονο κρασί.
Στο κελί, το χώρο που βρίσκεται δίπλα στο εκκλησάκι υπάρχουν τραπέζια ή ένα μεγάλο χτιστό στο κέντρο με χτιστά καθίσματα για να κάθονται οι επισκέπτες. Το «κελί» εξυπηρετεί ιδιαίτερα το χειμώνα που δεν μπορούν να στρωθούν τραπέζια έξω.
Το γλέντι αρχίζει μετά τον εσπερινό και μπορεί να συνεχιστεί μέχρι το πρωί. Το πανηγύρι το οργανώνουν μία ή δύο οικογένειες στις οποίες ανήκει το εκκλησάκι, αλλά γείτονες και φίλοι μπορεί να συμβάλλουν στο κόστος και στην Παρασκευή των φαγητών. Πολύ συχνά οι γείτονες συνεισφέρουν με την προσφορά προβάτων. Ο «νοικοκύρης» του πανηγυριού προσφέρει στον δωρητή την ώρα του γλεντιού το κεφάλι του ζώου βρασμένο σε ξεχωριστή πιατέλα.
Η Τσαμπούνα και το ντουμπάκι είναι τα παραδοσιακά όργανα και ξεσηκώνουν τους καλεσμένους σε ρυθμούς γρήγορους, νησιώτικους με φιγούρες και λικνίσματα που μας θυμίζουν το κύμα του Αιγαίου..

Τα πανηγύρια της Μυκόνου είναι πάρα πολλά.
Στη σύγχρονη τουριστική Μύκονο, στη Μύκονο «των πρώτων ταχυτήτων» με τα τζετ σετ και τις πολυτελείς βίλες και πισίνες οι κάτοικοι εξακολουθούν να διατηρούν πολλά από τα πατροπαράδοτα έθιμα Ένα από τα πιο παλιά λαϊκά έθιμα είναι αυτό των πανηγυριών.

Τα πανηγύρια έχουν ιδιωτικό χαρακτήρα και γίνονται προς τιμή του Αγίου ή της Αγίας της οποίας το όνομα έχει η εκκλησία. Έτσι ακούμε να λένε η Παναγιά του Σκουλούδη, η Παναγιά η Μαρμαρωμένη, ο αη Γιώργης ο Σπηλιανός, η Αγία Κυριακή των δηλών κ.ά. Χαρακτηρισμοί που τους αποκτούν οι Άγιοι των Εκκλησιών από το επίθετο του ιδιοκτήτη ή από κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που υπάρχει. Οι Μυκονιάτες θεωρούν καθήκον τους και ιερή υποχρέωση να λειτουργήσουν την Εκκλησία στη γιορτή του Αγίου.

Τα Πανηγύρια κυρίως γίνονται έξω από τη χώρα στα εξοχικά εκκλησάκια και στον περίγυρο των χωραφιών. Γίνεται από βραδύς ο Εσπερινός με αρτοκλασία οι γείτονες και οι προσκυνητές προσφέρουν τους άρτους και μνημονεύουν αγαπημένα τους πρόσωπα που έχουν πεθάνει. Ακολουθεί γλέντι με άφθονο κρασί και φαγοπότι και ύστερα χορός με μουσική μέχρι το πρωί. Πολλές φορές γλεντούν δύο ή και τρία εικοσιτετράωρα. Το πρωί γίνεται και πάλι λειτουργία και κοινωνούν όσοι θέλουν και αισθάνονται έτοιμοι αφού πρώτα έχουν νηστέψει. Κυρίως κοινωνούν οι άνθρωποι που ανήκουν στην οικογένεια του Πανηγυριώτη, τα παιδιά αλλά και όποιος άλλος θέλει.

Το γλέντι συνεχίζεται με κέρασμα , πάλι με καφέ και γλυκίσματα. Στις εκκλησίες της χώρας γίνονται τα μικρά πανηγυράκια, όπως αποκαλούνται, εκτός πολύ λίγων εξαιρέσεων. Σ αυτά τα μικρά εκκλησάκια υπάρχουν πολλές ηλικιωμένες γυναίκες ,οι πιο πολλές μαυροφορεμένες, που έχουν τη φροντίδα της εκκλησίας και κρατούν τα κλειδιά όπως λένε από τις «λαλάδες» τους ( τις γιαγιάδες δηλαδή) που τους τα παρέδωσαν για να συνεχίσουν.
Από μέρες ετοιμάζουν τις εκκλησίες, τις ασπρίζουν και τις βάφουν, γυαλίζουν τα μπρούντζινα μανουάλια ,τις ντύνουν με τις γιορτινές φορεσιές και τις με ότι καλύτερο και ωραιότερο έχουν για την ημέρα της γιορτής.
Παλιά  οι ποδιές των εκκλησιών , δηλαδή τα ρούχα που τις στολίζουν ήταν από τα νυφικά και πολλές φορές ήταν περίτεχνα μεταξωτά κεντήματα που έφερναν οι ναυτικοί από τα λιμάνια της Ευρώπης και της Ανατολής. Σήμερα τα έχουν αντικαταστήσει με υφάσματα του εμπορίου, από μαγαζιά που πουλούν εκκλησιαστικά είδη.

Μια παλιά γνήσια Μυκονιάτισσα  η Κυρία  Δεκαριστίνα, την οποία γνώρισα στη Θεσσαλονίκη  και δυστυχώς τώρα συγχωρέθηκε ,είχε τάμα να φτιάχνει ποδιές εκκλησιών από υφάσματα νυφικών τα οποία περίσσευαν από το εργαστήρι νυφικών που δούλευε σαν μετανάστρια στην Αμερική. Αυτά πράγματι είναι πολύ ωραία στολίδια μέσα στους ναούς. ‘Όταν τελειώσει ο Εσπερινός και μοιράσουν τους άρτους κερνούν πάλι και στη χώρα ως επί το πλείστον γλυκά , ποτό, μαστίχα και πορτοκαλάδες. Την ημέρα της γιορτής γίνεται και πάλι λειτουργία και μετά κέρασμα.
Σημαντικά πανηγύρια μέσα στη χώρα είναι του Αγίου Αρτεμίου, του Αγίου Γερασίμου, της Αγίας Κυριακής, της Παναγιάς της Πηγαδιώτισσας και της Παναγίας της Παραπορτιανής, του Σταυρού, στα οποία ευλογούνταν και οι καρποί που φέρουν σε σακουλάκια οι χωρικοί.

Τα πανηγύρια έξω από τη χώρα τα ετοιμάζουν πάλι πολλές μέρες πριν. Έχουν πρώτα τακτοποιήσει και καθαρίσει την εκκλησία καθώς και το κελί που γίνεται η προετοιμασία των φαγητών. Το κελί θα φιλοξενήσει τους προσκυνητές σε «μπαγκάδες», δηλαδή τάβλες ξύλινες και σε απλά τσιμεντένια ή ξύλινα τραπέζια. Η προετοιμασία και η παρασκευή των φαγητών γίνεται από την προηγούμενη μέρα. Έχουν έρθει τα σφαχτά και τα κρέατα, κυρίως αρνιά, που τα βράζουν, γιατί το κυρίαρχο πιάτο είναι το βραστό αρνί με το ζουμί που βγαίνει από το βραστό κρέας με μπόλικο λεμόνι. Στο μεταξύ έχουν ψήσει κρεμμυδόπιτες και σερβίρουν διάφορα ορεκτικά, μυκονιάτικη κοπανιστή, λούζα, μπακαλιάρο σκορδαλιά, κεφτεδάκια και αρνάκι γιαχνί.

Οι Μυκονιάτες πηγαίνουν με πολύ χαρά και συμμετέχουν στην όλη διασκέδαση. Όλοι είναι καλοδεχούμενοι συγγενείς, φίλοι και επισκέπτες του νησιού και όλοι μπορούν να φάνε και να γλεντήσουν. Μεγάλο μέρος από τους επισκέπτες που αγάπησαν το νησί θυμούνται με πολύ νοσταλγία την φιλοξενία και την περιποίηση που τους πρόσφεραν οι Μυκονιάτες στα πανηγύρια.

Μετά το φαγοπότι ακολουθεί χορός με ζωντανή μουσική από οργανοπαίχτες. Οι χοροί που χορεύουν είναι ο Συρτός, Καλαματιανός, Μπάλος, Μπαλαριστός καθώς  και Ζεμπέκικα. Πολύ ωραία ακούγεται και η Τσαμπούνα  με το ντουμπάκι , που είναι πιο Διονυσιακό άκουσμα. Τα τελευταία φέρνουν ορχήστρα από άλλα νησιά που τη συνδέουν με ηλεκτρικό και έχει μεγάλη ένταση. Αυτό το είδος δεν αρέσει σε πολλούς ανθρώπους. Παλιότερα έπαιζαν λαούτο, βιολί και σαντούρι ντόπιοι οργανοπαίχτες  και διασκέδαζαν οι άνθρωποι απλά και ήσυχα όχι με τόση ένταση ήχου. Έπαιρναν μαζί τους και τα δικά τους φαγητά γιατί δεν υπήρχε η αφθονία που υπάρχει σήμερα. Έπαιρναν σε φλασκί το κρασί τους, και το ξινότυρο τους και ότι άλλο είχαν ετοιμάσει για να το μοιραστούν με τους υπόλοιπους. Το τραπέζι ήταν τις πιο πολλές φορές μια πεζούλα ή πέτρες επίπεδες ή τάβλα πάνω σε πέτρες. Ήταν όμως πιο γνήσιο και απλό γλέντι όπως λένε.

Όταν πενθεί η οικογένεια δεν γίνεται γλέντι , μόνο ο εσπερινός και η λειτουργία. Τα εδέσματα και τα καλούδια του πανηγυριού είναι προσφορά του νοικοκύρη, των γειτόνων και των φίλων.

Πριν μερικά χρόνια γινόταν και το πανηγύρι των ψαράδων με πολλά θαλασσινά, χταπόδια και διάφορα ψάρια στο Γιαλό. Μπροστά στο Δημαρχείο και ακολουθούσε γλέντι και χορός. Τώρα οι ψαράδες κάνουν μικρότερα πανηγύρια του αγίου Χαραλάμπους και του Αγίου Νικολάου.

Το έθιμο των πανηγυριών είναι πανάρχαιο. Το προσάρμοσαν οι Χριστιανοί στους δικούς τους Αγίους και οι σημερινοί Μυκονιάτες το διατηρούν με σεβασμό και με πολύ αγάπη. Αγάπη για την ιερή κληρονομιά που τους άφησαν οι παππούδες και προπαππούδες τους.

ΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥ

Στις μικρές κοινωνίες, όπως η Πάρος τα πανηγύρια είναι μία αφορμή για διασκέδαση. Μουσική, χορός, φαγοπότι… Σε κάθε χωριό, αλλά και σε κάθε μικρό εκκλησάκι, γίνονται πανηγύρια τις ημέρες της γιορτής του Αγίου στον οποίο είναι αφιερωμένα, είτε τα ξωκλήσια, είτε τα εκκλησάκια, είτε οι ενοριακοί ναοί.

Πανηγύρια, στα οποία συμμετέχουν όλοι οι κάτοικοι της Πάρου, συμβάλλοντας ο καθένας με το δικό του τρόπο. Λίγη σούμα ή κρασί, πίτες, ρεβιθάδα και άλλα εδέσματα. Στα χωριά, το πανηγύρι γίνεται στις πλατείες ή στα προαύλια των εκκλησιών την παραμονή και ανήμερα της γιορτής των Αγίων.
Η κοινότητα κάθε χωριού δεν συμμετέχει μόνο στο γλέντι, αλλά με ιδιαίτερη θρησκευτική κατάνυξη, παρακολουθεί τον εσπερινό και τη Θεία λειτουργία.

Στα ξωκλήσια, εκτός από τη Θεία λειτουργία, ακολουθεί επίσης γλέντι, για το οποίο φροντίζουν οι ιδιοκτήτες των χώρων που βρίσκονται τα μικρά εκκλησάκια.

Τα πανηγύρια στην Πάρο είναι πολλά, αφού κάθε άγιος έχει και το εκκλησάκι του στο νησί. Και παρά το γεγονός, ότι τώρα πια στην Πάρο υπάρχουν και άλλοι τρόποι διασκέδασης, τα πανηγύρια διατηρούνται, καθώς δένουν τους ντόπιους με την παράδοση, αλλά είναι και μια αφορμή να βρεθούν και να διασκεδάσουν όλοι μαζί.

Από κάθε πανηγύρι, ασφαλώς δεν λείπουν η παραδοσιακή τσαμπούνα, το λαούτο και το βιολί. Όπως στην Ικαρία συντάμε έντονα στα γλέντια τον Ικαριώτικό να επαναλαμβάνεται, έτσι και στην Πάρο θα βρούμε έναν αρχαίο τελετουργικό χορό που ξεκίνησε από τη Δήλο, τον Αγέρανο. <<Αμυγδαλοτσακίσματα, σου στέλνω χαιρετίσματα>>. Στη Δήλο θα βρούμε τον πρωτότυπο που είναι απλός συρτός.

Σε ορισμένες εκκλησίες που δεν γίνεται το πανηγύρι με τη γνωστή του μορφή, γλέντι και φαγοπότι, στολίζονται μόνο οι ναοί και προσφέρονται μετά τη Θεία λειτουργία, κεράσματα ή μεζέδες με σούμα και κρασί.

ΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ

Στη Σαντορίνη, όπως και σε πολλά άλλα νησιά του Αιγαίου, το θρησκευτικό συναίσθημα είναι έντονο –κάτι που μαρτυρούν οι δεκάδες εκκλησίες και ξωκλήσια που στολίζουν τα χωριά και την ύπαιθρο. Ένας επιπρόσθετος λόγος που αφορά ειδικά τους κατοίκους της Σαντορίνης ήταν το γεγονός ότι ζούσαν επί αιώνες με το φόβο των εκρήξεων του ηφαιστείου και των σεισμών και μόνη τους καταφυγή για προστασία ήταν ο Χριστός, η Παναγία και οι Άγιοι.
Το πανηγύρι οργανώνεται όταν γιορτάζει ένας Άγιος στο χώρο της εκκλησίας και στο πανηγυρόσπιτο. Στα παλαιότερα χρόνια ήταν σημαντικό γεγονός, μιας και οι άνθρωποι μη έχοντας άλλη ευκαιρία για διασκέδαση, απολάμβαναν τη γιορτή, βρισκόντουσαν μεταξύ τους και ξέδιναν. Γι’ αυτό κατά τη διάρκεια της χρονιάς γίνονταν πολλά πανηγύρια.

Η εκκλησία προετοιμάζεται μια ή δυο μέρες πριν από τη γιορτή του Αγίου. Αν είναι ενοριακή, οι γυναίκες του χωριού θα αναλάβουν την προετοιμασία, ενώ αν είναι ιδιωτική, οι ιδιοκτήτες της.
Μετά τον καθαρισμό της εκκλησίας ακολουθεί το στόλισμα των εικόνων με λουλούδια της εποχής, πριν από τον εσπερινό, και σημαιοστολισμός, με μεγάλες και μικρές πολύχρωμες σημαίες.
Σε κάποια χωριά ο δρόμος, που οδηγεί προς την εκκλησία, στρώνεται με κλαδιά δεντρολίβανου. Όταν η εκκλησία, που γιορτάζει είναι δημόσια, συγκεντρώνονται χρήματα από όλους τους χωριανούς για τα έξοδα της «πανήγυρης», ενώ όταν είναι ιδιωτική, τα έξοδα αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου οι ιδιοκτήτες.

Στις μέρες μας το πανηγύρι γίνεται ανήμερα της γιορτής του Αγίου, μετά τη λειτουργία. Στο «πανηγυρόσπιτο», που βρίσκεται δίπλα στην εκκλησία, γίνεται η προετοιμασία της «πανήγυρης» ό,τι δηλαδή φαγώσιμο προσφέρεται στους προσκυνητές.
Οι άντρες μαγειρεύουν σε μεγάλα καζάνια την κλασική φάβα, φασολάδα, κάπαρη και τα σερβίρουν στον κόσμο. Η «πανήγυρη» περιλαμβάνει άλλες φορές μπακαλιάρο, σαντορινιούς ντοματοκεφτέδες, ψωμί, τυρί, ντομάτες. Απαραίτητο είναι το κρασί που ρέει άφθονο. Παλιότερα πήγαιναν και οι οργανοπαίχτες με βιολιά, λαούτα, τσαμπούνες και έπαιζαν, ενώ πολλοί χόρευαν και τραγουδούσαν. Το φαγοπότι συνεχιζόταν ολόκληρη τη νύχτα.

*Σημαντικά πανηγύρια
Τις ημέρες των μεγάλων θρησκευτικών γιορτών όπως της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στο Καμάρι, της Παναγίας της Πλατσανής στην Οία, του Σταυρού στην Περίσσα, τον Δεκαπενταύγουστο σε διάφορα χωριά και στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία γίνονται εορτές με φαγητό, μουσική, άφθονο κρασί, τοπικούς χορούς.

Ενα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια στο νησί γίνεται κατά τον εορτασμό του Δεκαπενταύγουστου στην Παναγία Επισκοπή. Την παραμονή ξεκινάει η διαδικασία για το μαγείρεμα των φασολιών και της παραδοσιακής φάβας σε μεγάλα καζάνια.

Το πανηγύρι της Αγίας Ματρόνας. Διαβάστε αναλυτικά στην ενότητα Φοινικιά.

Το πανηγύρι του Σωτήρος, στον Πύργο: Σύμφωνα με το έθιμο οι νέοι του χωριού τις παραμονές της γιορτής του Σωτήρος κλέβουν από τις αυλές των κοριτσιών γλάστρες με βασιλικούς και στολίζουν με αυτές το τρούλο του ναού.

Στη Θηρασιά.
Το σημαντικότερο πανηγύρι είναι αυτό της Κοίμησης της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου στην Κερά. Πανηγύρια γίνονται επίσης στις 24 Ιουνίου του Αγίου Ιωάννου στο Μανωλά, στις 5 Μαΐου της Αγίας Ειρήνης στη Ρίβα, στις 21 Μαϊου του πολιούχου της Χώρας (Μανωλά) Αγίου Κωνσταντίνου, στις 20 Ιουλίου του Προφήτη Ηλία στην Κερά, στις 21 Σεπτεμβρίου της Παναγιάς της Γιάτρισας στον Ποταμό, στις 21 Νοεμβρίου της Παναγίας των Εισοδίων, στην Αγριλιά.

Το πανηγυρόσπιτο είναι ένας χώρος πλήρως εξοπλισμένος με πάγκους, τραπέζια, σκεύη κ.α. Στις μικρές εκκλησίες όπου τα πανηγυρόσπιτα είναι μικρά, οι άνθρωποι κάθονται στα πεζούλια της αυλής. Μετά τη λειτουργία ο παπάς μοιράζει τον άρτο και ακολουθεί η περιφορά της εικόνας του αγίου. Στη συνέχεια ξεκινά το πανηγύρι.

*Απόσπασμα από το βιβλίο που εξέδωσε το Γυμνάσιο Θήρας (1987), “Η Σαντορίνη που χάνεται”. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζαμπούνη Ασημίνα, φιλόλογος.

ΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ

Στα ίδια περίπου εθιμοτυπικά μόνο που στις ορχήστρες προστίθεται η κιθάρα, κάτι που μπορεί να το βρούμε και στην Πάρο. 

Τα πανηγύρια του χωριού Απόλλωνας πραγματοποιούνται:
– Την παραμονή του δεκαπενταύγουστου, 14/8
Το πανηγύρι γίνεται στην Αγιά. Μάγειρας από το χωριό ετοιμάζει παραδοσιακές σπεσιαλιτέ και τις προσφέρει στους επισκέπτες ενώ όλοι διασκεδάζουν και χορεύουν υπό τους ήχους των νησιώτικων τραγουδιών

– Στις 28/8 στον Άγιο Ιωάννη Πρόδρομο
Το πανηγύρι πραγματοποιείται στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου. Μετά τον εσπερινό προσφέρεται φαγητό, ποτό ενώ υπάρχει και ζωντανή παραδοσιακή μουσική

Στους Μύλους και στο Κουρουνοχώρι:
 – Στη γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος 6/8
Στη συγκεκριμένη γιορτή μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας ο παπάς ευλογεί σταφύλια, για καλή σοδειά, τα οποία στη συνέχεια μοιράζονται στους πιστούς.

– Στη γιορτή της Κοίμησεως της Θεοτόκου 15/8
Μετά τη Θεία Λειτουργία, ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τα τοπικά εδέσματα, όπως γλυκά του κουταλιού και δροσερή σπιτική λεμονάδα, που φτιάχνουν οι νοικοκυρές του χωριού.

Μελάνες
– Στις 30 Ιουνίου, που εορτάζουν οι Άγιοι Απόστολοι
Μετά τη Θεία Λειτουργία δίνονται παραδοσιακά κεράσματα στους επισκέπτες ενώ το βράδυ ακολουθούν παραδοσιακά γλέντια στις ταβέρνες των Μελάνων

Στις 14 Ιουλίου, για την εορτή του Αγίου Νικοδήμου
Στη Χώρα γίνεται περιφορά της εικόνας ενώ ακολουθεί μεγαλειώδης εορτασμός και show με εντυπωσιακά πυροτεχνήματα στο λιμάνι

Πανηγύρι γίνεται και στο χωριό Γλινάδο.

Στο χωριό Άγιος Αρσένιος:
Στη γιορτή του Αγίου Ιωάννου 29/8
Στην γιορτή του Αγίου Σπυρίδωνα 12/12
Στη γιορτή του πολιούχου του χωριού, πραγματοποιείται περιφορά της εικόνας του Αγίου Σπυρίδωνα στα σοκάκια και ακολουθεί γλέντι με παραδοσιακά όργανα.
Στις εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Συλλόγος του Αγίου Αρσενίου ξεχωρίζουν , το Καρναβάλι, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, η Γιορτή του Κλύδωνα τον Ιούνιο, η Γιορτή της Πατάτας στα τέλη Ιουλίου, όπου πραγματοποιούνται νησιώτικα γλέντια με ζωντανή μουσική και κεράσματα.

ΑΙΓΑΙΟ

Μικρή με βάζαν ποιήματα να πω με την ποδιά
μα εγώ με τα χτυπήματα που είχα στην καρδιά
με τον εχθρό τα λέω
Πολλοί με κατακτήσανε δεν είσαι μόνο εσύ
Το σώμα μου αποκτήσανε κι είδαν θαλασσί
το πρώτο Εγώ το Αιγαίο

Μια κορδέλα περασμένη τριγύρω απ’ τον ώμο μου λοξά
Σ’ ένα βράχο ανεβασμένη πατρίδα ο νους μου φώναξα
Μέρα νύχτα αγκαλιασμένοι
γυναίκα σου η δάφνη φοίνικα
του Θεόφιλου δοσμένη
στο λάδι αυτού του πίνακα

Αχ ψυχή μου εσύ γοργόνα
αν ζει τη  ρωτούσες, γέλαγα
Πιασ’ του πεύκου μια βελόνα
να παίξει ο δίσκος πέλαγα

Εγώ δεν έχω μέγα ανάστημα
μα από το Άλφα ως το Ωμέγα
προσκυνώ το διάστημα
Μεταποιώ το θα, σε θάλασσα
κι απ’ τ’ αλμυρό πιο τολμηρό
το πρώτο Εγώ το Αιγαίο

Χαίρε ω χαίρε ανδρειωμένη
πατρίδα σε τέφρα φοίνικα
του Θεόφιλου δοσμένη
στο λάδι αυτού του πίνακα

Μαρμαρένια μου Αφροδίτη
στο αχ μας κανένας, ψέματα
Ποιο νησί ρουφά απ’τη μύτη
αφρούς κυμάτων κι αίματα

Στίχοι Λίνας  Νικολακοπούλου


Άρθρο του. κ. Ανδρέα Άδαλη


Βοηθήματα Γιώργος Πίττας Πανηγύρια στης Κυκλάδες
Όλγα Μάρκαρη: Μύκονος Γεύσεις  και παράδοση
Ζαμπούνη  Ασιμίνα : Η Σαντορίνη που χάνεται
Ταξίδια μου προσωπικά στην Πάρο, Μύκονο, Νάξο Σαντορίνη,Ικαρία
Εισαγωγή: Απόσπασμα από το τέλος της αυτοβιογραφίας του Νίκου Καζαντζάκη<<Αναφορά στον Γκρέκο>>
Το τραγούδι <<Αιγαίο >> είναι από το δίσκο της Άλκηστις Πρωτοψάλτη<< Σαν ηφαίστειο που ξυπνά>> σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου και μουσική Νίκου Αντύπα



Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

one × one =