Κρήτη μου, Αγαπημένη.

Η γνωστή και άγνωστη πλευρά της με βάση παλιές και νέες μελέτες


ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

          Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Μίνωας ήταν γιος του Δία και της Ευρώπης. Έιχε σύζυγο την Πασιφάη η οποία έκανε πράξη συνουσίας με έναν ταύρο τον οποίον  ο Μίνωας αρνήθηκε να θυσιάσει στον Ποσειδώνα  και γέννησε το Μινώταυρο.  Ο Μίνωας δεν μπορούσε να σκοτώσει το Μινώταυρο διότι είχε βασιλικό αίμα, οπότε έβαλε το Δαίδαλο που είχε αιχμάλωτο με το γιό του το Ίκαρο, να φτιάξει το λαβύρινθο κάτω από τα ανάκτορα και να φυλακίσει εκεί το Μινώταυρο.  Κάθε 9 χρόνια ο Βασιλιάς της Αθήνας Αιγαίας  ήταν υποχρεωμένος να στέλνει σαν φόρο υποτέλειας 14 νέους, 7 παρθένες και 7 εφήβους ώστε να δίνονται τροφή για το Μινώταυρο. Η υποχρέωση προέκυψε από τον θάνατο του γιού του Μίνωα, Ανδρόγεου στα Παναθήναια, με υπευθυνότητα του Αιγαία. Λοιμός και πείνα είχε πέσει τότε στην Αθήνα και ο μόνος τρόπος εξιλέωσης του Αιγαία προς τον Μίνωα (γιό του Δία, μην ξεχνάμε) ήταν η επαναλαμβανόμενη θυσία των 14 εφήβων…
          Το τέρας λοιπόν αυτό νίκησε ο γιος του Αιγαία ο Θησέας, ο οποίος πριν επτά μήνες , κατάφερε να εισχωρήσει στα ανάκτορα και να κατασκοπεύσει. Στη διάρκεια αυτή ερωτεύτηκε την κόρη του Μίνωα την  Αριάδνη. Επτά μήνες μετά λοιπόν, ο Θησέας ξαναπαρουσιάζεται στα ανάκτορα σαν ένα από τους εφήβους απεσταλμένους του Αιγαία. Η Αριάδνη τον βοηθάει δίνοντάς του το μίτο .  Έτσι εκείνος σκοτώνει το Μινώταυρο και βρίσκει την έξοδο του λαβυρίνθου. Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος ελευθερώνονται, οι Δωριείς εισβάλουν στην πόλη και την καταστρέφουν μαζί με τα ανάκτορα. Λίγο αργότερα ο Μίνωας πεθαίνει από τον καημό του και οι εναπομείναντες Μινωίτες απομακρύνονται στα ανατολικά του νησιού. Ο Θησέας παίρνει μαζί του την Αριάδνη στην Αθήνα, όμως στη διάρκεια του ταξιδιού, κάποια ξανθή φυλή την απαγάγει. Η στεναχώρια του Θησέα είναι μεγάλη αλλά σύμφωνα με τον Καζαντζάκη στα <<Ανάκτορα της Κνωσού >>, παρηγορείται με τη σκέψη ότι αυτή η ξανθιά φυλή με την άμπελο στα πανιά των πλοίων, ανήκει στο θεό Διόνυσο, οπότε θα είναι ευτυχισμένη δίπλα του. Μια άλλη εκδοχή που δεν συνάδει εμ αυτή του Καζαντζάκη, θέλει σύμφωνα πάντα με την μυθολογία, ο βασιλιάς Μίνωας, να βρίσκει τον θάνατο από τα χέρια του Δαιδάλου, με ύπουλο τρόπο στη Σικελία. Στον Άδη ανέλαβε το ρόλο του δικαστή των ψυχών. Ο αδελφός του Ραδάμανθυς έκρινε τις ψυχές των Ασιατών, ο Αιακός έκρινε τις ψυχές των Ευρωπαίων και ο ίδιος ο Μίνωας έπαιρνε την τελική απόφαση για όλους.
            Στο ταξίδι της επιστροφής ο Θησέας , το πλήρωμα και οι έφηβοι, κάνουν στάσεις στην Πάρο και στο νησί της Δήλου όπου χορεύουν για πρώτη φορά, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος, ένα χορό που υπάρχει μέχρι και σήμερα στην Πάρο, τον  << Αγέρανο>>>
            Τελικά επιστρέφουν στην Αθήνα , με μαύρα πανιά σηκωμένα, που στη χαρά και στο μεθύσι τους ξέχασαν να κατεβάσουν και να ανοίξουν τα λευκά της χαράς. Έτσι βλέποντας τους ο Αιγαίας από μακριά, πίστεψε πως ο γιος του είναι νεκρός και έτσι έπεσε στο πέλαγος. Λίγες μέρες αργότερα επιστρέφει και ο Δαίδαλος μόνος του γιατί ο Ίκαρος  πέταξε πιο ψηλά στο ήλιο και έλιωσαν τα φτερά του. Έτσι επεσε και πνίγηκε στο Ικάριο πέλαγος.  Σύμφωνα με τον Καζαντζάκη ο Δαίδαλος κατηγορεί τον εαυτό του ότι αψήφησε τους θεούς που τόλμησε  να πετάξει και ορκίστηκε να μην ξαναφτιάξει κάτι ανάλογο αλλά ούτε και όπλα με χαλκό  και  σίδηρο, γιατί ζητούσε πλέον μόνο την ειρήνη.
            Ο Όμηρος, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης αλλά και οι Πλάτωνας, Διόδωρος και Παυσανίας προσφέρουν συγκλονιστικές αφηγήσεις για τα έργα και τις ημέρες του βασιλιά Μίνωα, τον άθλο του Θησέα και τη βασιλεία του Μίνωα στον Άδη αλλά δυστυχώς… δεν είχαν κανένα αρχαιολογικό ή ιστορικό τεκμήριο για αυτές τους τις αφηγήσεις. Στην πραγματικότητα, έπλαθαν ιστορίες για πρόσωπα και γεγονότα 1.000 – 2.000 χρόνια πριν από την εποχή τους, σχηματίζοντας παιδαγωγικούς μύθους για την σύγχρονη κοινωνία τους.
Η σημερινή επιστήμη, που έχει τα στοιχεία και τις επιστημονικές μεθόδους στη διάθεσή της, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε ένας και μοναδικός βασιλιάς Μίνωας…
 
ΝΕΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ
 
        Τα νέα στοιχεία των ερευνητών και αρχαιολόγων, αποδεικνύουν μια τελείως διαφορετική εκδοχή. Ο Μινωικός πολιτισμός δεν ήταν φιλοπόλεμος, δεν είχε με τη βία υπό την κατοχή του τα νησιά του Αιγαίου. Μπορεί διάφορα ευρήματα όπως ο διπλός πέλεκυς να δείχνουν την κατασκευή όπλων, αλλά σίγουρα ήταν για άμυνα. Ήταν ειρηνικός λαός και αυτό αποδεικνύεται από το ότι οι πόλεις δεν περιστοιχίζονταν, δεν είχαν οχύρωση, κάτι που φανερώνει την εξωστρέφεια τους. Ήταν λαός ανεπτυγμένος Ο πιο ανεπτυγμένος αρχαίος λαός που πέρασε από την Ευρώπη. Ανεπτυγμένη, ναυτιλία και εμπόριο που μόνο ευημερία προσέφερε σε όλο το λαό. Είχα αναπτύξει ξεχωριστή γραφή για τα λογιστικά τους θέματα στο εμπόριο ένα είδος ιερογλυφικών, και υπήρχαν κι άλλες χαμένες προφανώς γραφές. Ο παλαιός φθόνος και φόβος για την θαλασσινή παντοκρατορία των Μινωιτών, με το πέρασμα των αιώνων, είχε παραποιήσει την εμπορική δύναμη σε στρατιωτική, είχε μεταμορφώσει τις, πραγματικά περίπλοκες, αρχιτεκτονικές δομές των μινωικών ανακτόρων, σε «λαβύρινθο» και είχε μεταπλάσει το ιερό ζώο τους τον ταύρο σε… Μινώταυρο. Τίποτα από αυτά δεν υπήρξε στην πραγματικότητα. Όμως δεν είναι απίθανο ο Μινώταυρος να ήταν ο ίδιος ο Μίνωας αν υποθέσουμε ότι υπήρξε μόνο ένας. Αν όπως οι Αιγύπτιοι και οι Ρωμαίοι αυτοανακηρύσσονταν θεοί, ίσως κάτι τέτοιο να έκανε κι εκείνος και να συνδέθηκε με τον ταύρο που ήταν ιερό ζώο και να θυσιάζονταν για χάρη του οι έφηβοι από την Αθήνα.  Οι οδοί των ανακτόρων είναι πράγματι λαβυρινθώδεις οπότε ίσως οι νέοι αφήνονταν εκεί και δεν μπορούσαν να ξεφύγουν από πουθενά.(Αυτό πάντα υποθετικά ώστε να καλυφθούν πολλά κενά).
            Το γεγονός ότι η γραφή τους δεν μπόρεσε να αποκρυπτογραφηθεί ακόμα, το ότι δεν μπόρεσαν να αφομοιωθούν με τους Έλληνες στην υστερομινωική περίοδο  αλλά παρέμειναν στα ανατολικά του νησιού, δεν είχαν απόλυτα κοινούς θεούς, με τους υπόλοιπους Έλληνες ,αλλά λάτρευαν πολλές Θεές και είχαν ως ιερό ζώο τον ταύρο , αποδεικνύουν ότι δεν υπήρξαν ελληνικός πολιτισμός.
 Ανθρωπολογικά οι Μινωίτες τοποθετούνται στη «μεσογειακή φυλή», με κύρια χαρακτηριστικά τους τη δολιχοκεφαλία (επίμηκες κρανίο), το μικρό και μέτριο κυρίως ανάστημα και τα μαύρα μαλλιά και μάτια. Οι παλαιότεροι μνημειακοί θολωτοί τάφοι στην πεδιάδα της Μεσσαράς, μαρτυρούν μία κοινωνία αρχικά οργανωμένη κατά γένη, ενώ το πλήθος σφραγίδων με ιερογλυφικά αποκαλύπτουν την ανάδυση της προσωπικότητας – ίσως και της ατομικής ιδιοκτησίας από την πρώιμη εποχή του Χαλκού.
 
OΙ ΝΟΟΤΡΟΠΙΕΣ
 
          Οι Κρήτες έχουν μια πλούσια και αξιόλογη λαογραφία. Πλούσια τραπέζια, πολύ καλά εδέσματα, μεγαλειώδεις γάμους  όσον αφορά τη <<βλόγα>>, δηλαδή την τελετή του γάμου αλλά και τη συνέχεια του, το χοροστάσι, γλέντι μεγάλης διάρκειας που κάποιες φορές μπορεί να καταλήξει σε δράμα. Άπειρες φόρες οι εθιμοτυπικές μπαλωθιές έχουν σκοτώσει κόσμο και δημιούργησαν βεντέτα, κι έτσι ο γάμος έχει δραματική κατάληξη.
              Οι Κρήτες είναι άνθρωποι φιλόξενοι, θα δώσουν τη μπουκιά από το στόμα τους, αλλά σε θέματα φιλοξενίας. Αναστορούμαι μια κυρία που γνώρισα στο Ρέθυμνο που μου έλεγε ότι αν είσαι φιλοξενούμενος θα σε φροντίσουν, αν όμως πας ξενομπάτης να κάνεις μια ερργασία και να εγκατασταθείς εκεί, θα σε πολεμήσουν εκτός αν είσαι γαμπρός που σημαίνει να γίνεις ένα με αυτούς.  Την παλιά εποχή, ακόμη και τώρα στα χωριά υπάρχουν οι λεγόμενοι κατσικοκλέφτες. Έτσι έμαθαν και το θεωρείται φυσιολογικό από εκείνους. Αν βρουν ένα αρνί ή κατσίκι άλλης οικογένειας να βόσκει αμέριμνο, καθώς έχει ξεφύγει από το κοπάδι, θα το κλέψουν. Αν είναι καλό, το κρατάνε, αν είναι λιανό, το πετάνε στο γκρεμό θέλοντας να δείξουν την υποτίμηση τους.  Αυτή η πράξη είναι ικανή να φέρει τη μεγαλύτερη διχόνοια που μπορεί να κρατήσει για γενεές. Η νοοτροπία της βεντέτας στις οικογένειες-που είναι και το μελανό σημείο- βασίζεται περισσότερο στον κοινό βίο και τη ζύμωση που είχαν με τους Τούρκους. Στο Κοράνι του Ισλάμ, αναφέρεται συνεχώς η τιμωρία και η εκδίκηση σαν τρόπος εξιλέωσης. Η Κρήτη ήταν τότε χωρισμένη σε κρήτες Χριστιανούς και Κρήτες Μουσουλμάνους. Είχαν έναν κοινό βίο παρά τις διαφορές τους που οι πολιτικές καταστάσεις δημιουργούσαν, μιας και ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε αρχίσει τον αγώνα του. Όσο και να φαίνεται σοκαριστικό, και οι μουσουλμάνοι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εκεί και τα παιδιά τους , ήταν Κρήτες και πονούσαν την Κρήτη κατά κάποιον τρόπο. Δεν έφταιγαν κι εκείνοι που εκεί γεννήθηκαν. Σήμερα αν παραπονεθείς σε Τούρκο ότι πήρε την Κωνσταντινούπολη και απέλασαν τους Έλληνες, θα σου απαντήσει<< Κι εμάς μας διώξατε από την πατρίδα μας την Κρήτη.>> Ανεξάρτητα αν ήταν γνήσιοι κρητικοί, ένοιωθαν την Κρήτη πατρίδα τους γιατί εκεί γεννήθηκαν και μεγάλωσαν κι εκεί έμαθαν να ζουν.
            Η βεντέτα και η εκδίκηση λοιπόν είναι νοοτροπία των μουσουλμάνων που πέρασε στους κρητικούς για τον λόγο που προανέφερα. Το αιματοκύλισμα μπορούσε να αποφευχθεί αν η οικογένεια που έφταιγε, το παραδεχόταν και υποτασσόταν. Έδινε το σπίτι και την περιουσία στο θύμα, αλλιώς άρχιζε ένας πόλεμος που έπρεπε να φέρει καταστροφή. Ευτυχώς στις μέρες μας αυτό  το φαινόμενο έχει περιοριστεί κατά πολύ.
            Αν για ένα αρνί μπορούσαν να σφάξουν έναν άνθρωπο για την τιμή της κοπελιάς μπορούσαν να σφάξουν τέσσερις. Οι Κρήτες όπως και σε όλη την Ελλάδα , πάντρευαν τους νέους σε μικρή σχετικά ηλικία. Θεωρούσαν προσβολή ένα κοπέλι να κοιτάξει το κορίτσι ερωτικά. Αναστορούμαι έναν στρατιωτικό που μας διηγήθηκε ένα γεγονός όταν ήταν νέος. Είχε πάει με τον θείο του στα Ανώγεια, Ορεινή Κρήτη, νομός Ρεθύμνης. Σε ένα γλέντι που γινόταν, τόλμησε  απλά να κοιτάξει ένα κορίτσι. Ξαφνικά σταματάει το γλέντι και οι τέσσερις γνωστοί του θείου του, βγάζουν κατευθείαν τα καλάσνικοφ και τα αφήνουν επιδεικτικά στο τραπέζι.
Η πρώτη κουβέντα του θείου ήταν<< Γαμώ τον αντίχριστο σου, μαζέψου, θα σφαχτούμε>> Δεν ήταν απόλυτο ότι θα γινόταν κάτι κακό, απλά φοβέρα ήταν. Έφτανε όμως να παγώσουν τα αίματα.
            Επαναλαμβάνω ότι όλες αυτές οι κακές νοοτροπίες που στιγματίζουν την Κρήτη, βασίζονται στο κοράνι των Μουσουλμάνων και πλέον έχει μειωθεί το ποσοστό τους. Κι ενώ κάποτε ο άνδρας είχε τον πρώτο λόγο στην οικογένεια, τώρα έχει γίνει κυρίως μητριαρχική. Οι Κρητικές είναι πανέξυπνες.
 
Η ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ
 
        Σύμφωνα με τον Όμηρο στην Οδύσσεια, πληροφορούμαστε ότι στην Κρήτη κατοικούσαν Πελασγοί*, Ετεόκρητες και Κύδωνες, Αχαιοί και Δωριείς. Ως Ετεόκρητες αναφέρονται οι γηγενείς κάτοικοι της νήσου, οι Μινωίτες .Μετά την κατάληψη του νησιού από τους Έλληνες(Αχαιοί,  και φυσικά την κάθοδο των Δωριέων, περιορίστηκαν στα Ανατολικά της Κρήτης.
            Αφού λοιπόν στο νησί κατοικούσαν πέντε διαφορετικά φύλα, τα ελληνικά της Κρήτης θα διέθεταν και διαφόρους ιδιωματισμούς. Άλλωστε ο Όμηρος χαρακτηρίζει την ομιλούμενη γλώσσα του νησιού <<Μεμειγμένη>> . Ήταν τότε από τις φυλές που την κατοίκησαν, είναι όμως και τώρα από αυτές που την κατέκτησαν, κάτι που θα το αναλύσουμε.
            Με το πέρασμα του χρόνου επικράτησε η λεγόμενη <<Αυστηρά δωρική>> μέχρι την επικράτηση της Αλεξανδρινής ή Ελληνιστικής κοινής. Στη δωρική διάλεκτο είναι γραμμένη η επιγραφή της Γόρτυνας που ανάγεται από τον 5οαιώνα π. Χ.
Φαίνεται συμπερασματικά ότι οι Μινωίτες δεν ήταν ελληνική φυλή, κυρίως από το ότι θα μπορούσαν αν ήταν έλληνες να αφομοιωθούν με τις υπόλοιπες φυλές που κατοίκησαν αργότερα και όχι να περιοριστούν στα ανατολικά άκρα του νησιού. Επίσης στην αρχαία Πραισό στο νομό Λασιθίου βρέθηκαν επιγραφές γραμμένες με το ελληνικό αλφάβητο αλλά η γραφή τους δεν είναι ελληνική. Συνεπώς μάλλον πρόκειται για μια από τις χαμένες γραφές των Μινωιτών. Aκόμα και σήμερα η Γραμμική  Α απασχολεί τους αρχαιολόγους και τους ερευνητές συμβόλων, ενώ η γραμμική Β είναι γνωστή από τον Μυκηναϊκό πολιτισμό και έχει αποκρυπτογραφηθεί. Εδώ να σημειώσω ότι ο δίσκος της Φαιστού ακόμα δεν αποκρυπτογραφήθηκε  επακριβώς. Ο Άγγλος Σερ Αρθουρ  Έβανς, ανέφερε πως πρόκειται για ένα ερωτικό ποίημα προς μια Θεά  .                                                                                                                 Τον αφανισμό του Μινωικού πολιτισμού έρευνες δείχνουν να προκάλεσε όμως η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Πολλοί είναι οι αρχαιολόγοι που ταυτίζουν τη Μινωική Κρήτη με τη χαμένη Ατλαντίδα βασιζόμενοι στους διαλόγους του Πλάτωνα, οι περιγραφές του οποίου ταιριάζουν με τα στοιχεία που έχουμε για τον Μινωικό πολιτισμό, ότι δηλαδή η μεγαλύτερη νήσος η Κρήτη και τα γύρω νησιά της αποτελούσαν την Ατλαντίδα <<Πάσα η νήσος τότε πέλαγος έσχεν Ατλαντικόν λεχθέν ότι τ ‘όνομα ην του πρώτου βασιλεύσαντα ,Άτλας . Εν δε τη Ατλαντίδι νήσω ταύτη μεγάλη και σύνεση και θαυμαστή δύναμις βασιλέων κρατούσα μεν απάσης της νήσου πολλών δε άλλων νήσων και μερών της Ηπείρου’ – Πλάτων.>>
 
*Το όνομα Πελασγοί χρησιμοποιούταν αποκλειστικά από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, οι οποίοι αναφέρονταν στους πληθυσμούς αυτούς που θεωρούσαν προγόνους των Ελλήνων ή ως ανθρώπους που βρέθηκαν πριν από τους Έλληνες σε μέρη που σήμερα αποτελούν την Ελλάδα.
 
Τίποτα όμως δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά για την ύπαρξη της Ατλαντίδος, όλα είναι υποθέσεις που δεν αποδεικνύονται επακριβώς. Οι αρχαιολόγοι και οι επιστήμονες, συνέδεσαν τα γεγονότα θεωρώντας ότι η έκρηξη του ηφαιστείου και η καταστροφή των ανακτόρων  της Κνωσού έγιναν μαζί. Όμως τα ανάκτορα και ο Μινωικός πολιτισμός φαίνεται να αφανίζονται το 1450 π. Χ. ενώ τελικά η έκρηξη του ηφαιστείου πιστεύεται να συμβαίνει νωρίτερα, κάπου μεταξύ 1627 με 1600 π. Χ. όμως αυτό είναι μια άλλη ιστορία που γοητεύει.
            Επιστρέφοντας στην ιστορία της διαλέκτου τελειώνω με τη διαπίστωση ότι η κρητική διάλεκτος διατηρεί και την αρχαϊκότερη μορφή μεγάλου πλήθους λέξεων και πλησιάζει περισσότερο στις παλαιότερες φάσεις της ελληνικής καθώς και συγκεκριμένα στη μεταγενέστερη φάση της Ελληνιστικής και Βυζαντινής.
 
Η ΜΑΝΤΙΝΑΔΑ
 
 Τι είναι όμως η λέξη μαντινάδα? Βασικό ερώτημα, διότι από αυτό πρέπει να ξεκινήσουμε.  Πρόκειται για δίστιχα , έμμετρα ιαμβικά, δεκαπεντασύλλαβα ποιήματα το οποία πρέπει να έχουν απόλυτη ομοιοκαταληξία. Το θέμα μιας μαντινάδας μπορεί να είναι ερωτικό, θρησκευτικό σατιρικό, πολεμικό, θανάτου ή να έχει να κάνει με την καθημερινή ζωή του κρητικού.
            Η προέλευσή της έχει τρεις εκδοχές. Η πρώτη, θέλει τη λέξη σύνθετη από το μαντεύω και άδω (τραγουδώ) , οπότε πρόκειται για στίχος της στιγμής που τραγουδιέται ή απλά συνοδεύεται από μουσική λαούτου ή λύρας , παραδοσιακά κυρίως λαούτου, όπως τραγουδούσαν την ποίηση τον μεσαίωνα. Μια άλλη εκδοχή θέλει τη λέξη να προέρχεται από την ιταλική <<Μandinata>>που είναι το πρωινό ερωτικό τραγούδι. Η τρίτη εκδοχή θέλει τη λέξη να προέρχεται από το μαντάτο (είδηση) μιας και κάθε ποίημα είναι ένα μικρό μαντάτο. Την μεγαλύτερη όμως πιθανότητα την έχει η πρώτη εκδοχή, αφού όντως οι στίχοι είναι της στιγμής.
           Η αυθεντική μαντινάδα είναι εξολοκλήρου γραμμένη στην κρητική διάλεκτο. Μια διάλεκτο που έχει στοιχεία από την αρχαία δωρική, τούρκικη και την ιταλική γλώσσα. Κι αυτό γιατί μπορεί μετά την κάθοδο των Δωριέων στην Κρήτη και τον περιορισμό του Μινωικού πολιτισμού-του οποίου τη γλώσσα δεν μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε απόλυτα αν και γνωρίζουμε ότι ήταν η Γραμμική Ακαι Β αλλά και άλλες χαμένες διάλεκτοι – να έγιναν επίσημη γλώσσα τα ελληνικά, ζυμώθηκαν όμως αργότερα με τους Ενετούς και κυρίως με τους Τούρκους από τους οποίους κατακτηθήκαν  και ζούσαν κοινά μέχρι το 1898 οπότε και μπήκαν οι εγγυήτριες, προστάτιδες δυνάμεις Αγγλία, Ρωσία, Γαλλία, Ιταλία.  Στην περίοδο της κατάκτησής της από τους Ιταλούς, η γλώσσα πήρε μια λόγια ποιητική μορφή, όπως αυτή περάστηκε αργότερα  στα ποιήματα του Βιτσέντζου Κορνάρου αλλά και τα θεατρικά του Γεώργιου Χορτάτση. Ήταν η περίοδος της ακμής της κρητικής λογοτεχνίας, αλλά και του Θεάτρου (κρητική Αναγέννηση). Η κρητική διάλεκτος όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, είναι η εναρμόνιση των τριών διαλέκτων. Αρχαία ελληνική-δωρική, ιταλική, τούρκικη. Τα ερωτικά στιχάκια ή εορτών ή γενεθλίων που μας πασάρουν ως μαντινάδες, ναι μεν είναι υπέροχα, αφετέρου δε, είναι απλά νεοελληνικά δίστιχα ή τετράστιχα που δεν ομοιοκαταληκτούν απαραίτητα. Λίγα έχουν έστω και μια λέξη της κρητικής διαλέκτου.  Μουσικά στην κρητική παράδοση καταλαβαίνουμε τις μαντινάδες σε χορούς με βήματα του ξενομπασάρη  και σε κοντυλιές.
 
Boηθήματα
Νίκος Καζαντζάκης :Στα ανάκτορα της Κνωσού
Πλουτάρχου βίοι
Αλεξίου, Στυλιανός, «Μινωικός Πολιτισμός», Ηράκλειο 1964 («Αρχαιολογία και Τέχνες», τεύχος 62, Αθήνα 1997).
Brown, A.C., «Arthur Evans and the Palace of Minos», Ashmolean Museum publications, Oxford 1983.
Dickinson, Oliver, «The Aegean Bronze Age», Cambridge World Archaeology, Cambridge University Press, 1994.
Kristiansen & Larsson, «The Rise of Bronze Age Society: Travels, Transmissions and Transformations», Cambridge University Press 2005.
Μαρινάτος, Σπ., «Ανασκαφαί Θήρας VII», Αρχαιολογική Εταιρεία, Αθήνα 1976.
Marinatos, Sp., Hirmer M.: «Kreta, Thera und das Mykenische Hellas», Μόναχο 1973.
Marinatos, Nanno, «Minoan and Mycenaean Civilizations», Harvard University Press 2004.
Marinatos, Nanno, «Sir Arthur Evans and Minoan Crete: Creating the Vision of Knossos», I.B. Tauris, London 2015
Preziosi, Donald & Hitchcock, Louise, «Aegean Art and Architecture», Oxford History of Art series, Oxford University Press 1999.
Κωστής Λαγουδιανάκης. Εκπαιδευτικός μαντιναδολόγος
 

Άρθρο – μελέτη από τον κ. Ανδρέα Αδάλη

 


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

1 × one =