Σύγχρονοι «παραδοσιακοί» κρητικοί χοροί.

7 Αυγούστου 2018 · Leave a Comment Like

Πολύς λόγος γίνεται σήμερα για την παράδοση στην Κρήτη και τους παραδοσιακούς χορούς της. Ωστόσο, πόσο «παραδοσιακά» χορεύουμε τους κρητικούς χορούς; Ο όρος «κρητικός χορός» έχει πλέον συνυφανθεί άμεσα με χτυπήματα, έντονες κινήσεις και πολύ υψηλά άλματα για τους άνδρες, με πολλές και συνεχείς στροφές για τις γυναίκες. Είναι όμως αυτό παραδοσιακό;

Ο γνωστός βιολάτορας Θοδωρής Πολυχρονάκης, στη συνέντευξή του στην εκπομπή «Δια…κρητικά» διευκρινίζει ότι κάποτε, στο χωριό του, χόρευαν απλά, μεστά, ταπεινά, και αν κάποιος χόρευε με έντονες κινήσεις και περιττά στολίδια, γινόταν αντικείμενο εμπαιγμού. Είναι γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένοι χοροί στους οποίους η διαφορετική κίνηση είναι αναπόσπαστο μέρος, με τρανταχτό παράδειγμα τη σούστα. Εντούτοις, η ενσωμάτωση χτυπημάτων και αλμάτων στην πλειονότητα των κρητικών χορών γίνεται για λόγους εντυπωσιασμού. Κάτι τέτοιο δεν είναι σωστό. Ο γνωστός λαογράφος και αναγνωρισμένος μελετητής της κρητικής παράδοσης Ιωάννης Τσουχλαράκης σχολιάζει στην ιστοσελίδα του πως σε κάποιους χορούς συνηθίζονται οι αυτοσχεδιασμοί και σε κάποιους άλλους όχι. Κάθε χορός όμως έχει τους δικούς του κανόνες, το δικό του ύφος, ώστε η άντληση αυτοσχεδιαστικών κινήσεων από ένα χορό και η ενσωμάτωσή τους σε κάποιον άλλον είναι λάθος. Ο πρωτοχορευτής οφείλει να γνωρίζει τους κανόνες και το ύφος του χορού, ώστε με αυτά ως δεδομένο να προβεί στον ανάλογο αυτοσχεδιασμό.

Προσωπικά θεωρώ ότι μία ακόμη συνθήκη χρειάζεται να προστεθεί στα παραπάνω, η περίσταση. Με άλλα λόγια, σε ένα πανηγύρι είναι άσχημο ένας χορευτής να προβαίνει σε τσαλίμια, μονοπωλώντας το ενδιαφέρον επί μακρόν. Όλοι χορεύουν, σκοπός του χορού είναι το κέφι, όχι ο εντυπωσιασμός. Σε ένα γάμο όμως ή μια βάπτιση, αλλάζει η συνθήκη. Ο γαμπρός για παράδειγμα, ο κουμπάρος, η νονά, πρόσωπα που πρωταγωνιστούν ούτως ή άλλως, έχουν ενδεχομένως το δικαίωμα να περάσουν κάποιο χρόνο παραπάνω στη μπροστινή μεριά.

Οι υπερβολικές όμως κινήσεις, που συχνά παρατηρούνται σήμερα και ως ένα βαθμό επιφέρουν και την ταύτιση των κρητικών χορών με ψηλά άλματα και στροφές που περισσότερο θυμίζουν μπαλαρίνες, δεν εντάσσονται στα παραδοσιακά πλαίσια. Άλλωστε, αν ο χορευτής γνωρίζει να χορεύει καλά, συχνά αρκούν τα απλά βήματα του χορού για να εντυπωσιάσει.

Το δε επιχείρημα «ο κόσμος εξελίσσεται, μαζί και η παράδοση», δε συνιστά δικαιολογία, τουλάχιστον για τον γράφοντα. Όταν το παρόν γίνει παρελθόν, τότε θα είναι παράδοση και θα πρέπει να διατηρηθεί. Αλλά ως τότε, χρέος μας είναι να διαφυλάσσουμε ό,τι παραλάβαμε όσο γίνεται πιο πιστά, διαφορετικά δε μπορούμε να μιλάμε για ήθη και έθιμα. Εξαιτίας αυτού άλλωστε χρειάζεται ο εκάστοτε μελετητής να παραθέτει τις πηγές του, ως απόδειξη όσων παρουσιάζει, όπως χαρακτηριστικά υποστηρίζει ο Ζουρνατζίδης στο «Αλάτι της Γης». Κάποιες φορές βέβαια προσαρμόζονται τα δεδομένα στο σήμερα, ώστε αν, για παράδειγμα, χορέψει σούστα ένα ζευγάρι, η ερωτική έλξη δεν αποτελεί δεδομένο. Ωστόσο, αν θέλουμε να μείνουμε όσο το δυνατόν πιστοί στην παράδοση, οφείλουμε να ακολουθούμε και τους αντίστοιχους κανόνες του εκάστοτε χορού. Βέβαια, διαφορετικά θα χορευθεί κάποιος χορός σε ένα γλέντι, διαφορετικά σε μια εκδήλωση ενός χοροδιδασκαλείου, διαφορετικά για τις ανάγκες μιας εκπομπής.

Εν είδει επιλόγου, ο εντυπωσιασμός μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς την καταφυγή στη λύση των τσαλιμιών. Η γνώση των λιγότερο διαδεδομένων χορών της Κρήτης συνιστά σπάνιο φαινόμενο. Καθότι μόλις πέντε είναι γνωστοί στο ευρύ κοινό, η εξοικείωση με χορούς όπως ο Ξενομπασάρης, ο Πρινιανός, η Γλυκομηλίτσα και ο Απανωμερίτης, μπορεί εξίσου να εντυπωσιάσει, εν προκειμένω όχι για τη δύναμη στα πόδια ή στα χέρια, αλλά για τη γνώση, έτι δε περαιτέρω εάν χορεύονται σωστά ως προς το ύφος τους.


Για το xoreytis.gr από τον φίλο Publius Ovidius


Πηγές:

http://www.tsouchlarakis.com/XOROIKRITIS.htm

https://www.youtube.com/watch?v=kXS2A0sAGfg

https://www.youtube.com/watch?v=LL6pe_UtAe0

 


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

sixteen − two =