Το Φραγκοκάστελο είναι ένα βενετσιάνικο κάστρο στην επαρχία των Σφακίων , όπου διαδραματίστηκε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της κρητικής ιστορίας. Πρωταγωνιστής ο Χατζημιχάλης Νταλιάνης, από το Δελβινάκι της Ηπείρου. Άνθρωπος σπουδαγμένος στην Ιταλία, που εμπορευόταν καπνό στην Τεργέστη.  Η παράδοση αναφέρει πως βαπτίστηκε χατζής στον Ιορδάνη ποταμό, σε ένα από τα ταξίδια του στους Αγίους τόπους κι έτσι προέκυψε το Χατζή- Μιχάλης.

Αφού το 1816 έγινε μέλος της φιλικής εταιρίας , ξεκίνησε τον αγώνα εναντίον των Τούρκων. Εν αρχή οργανώνει το πρώτο ελληνικό ιππικό σώμα με δική του χρηματοδότηση και εν συνεχεία προσπαθεί να βοηθήσει τον Εμίρη Μπασίρ εναντίον των Οθωμανών με την ελπίδα ότι έτσι θα αποδυνάμωνε τον τούρκικο στρατό στην Ελλάδα, κάτι που δεν το κατάφερε τελικά.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, απελευθέρωσε την Κάρυστο και πολέμησε δίπλα στον Καραϊσκάκη στη Μάχη του Φαλήρου, μετά από τις μάχες που προηγήθηκαν στην Πελοπόννησο εναντίον του Ιμπραήμ Πασά. Το 1827 τον καλούν στην Κρήτη κι εκεί αναλαμβάνει την ηγεσία των επαναστατών.

Η κρητική επανάσταση ξεκινάει λοιπόν από τα Σφακιά με επιτυχία. Στην προσπάθεια του να αντισταθεί στον Αλβανό πασά της Κυδωνίας Μουσταφά Ναϊλή πασά, που στρατοπέδευσε στις Βρύσες Αποκορώνου , στήνει ενέδρα και  στις  8 Μαΐου , με τμήμα του ιππικού και πεζών, με την συνεργασία των Μανουσογιαννάκη και Δεληγιαννάκη , σκοτώνουν 40 Τούρκους και αιχμαλωτίζουν πολλούς.

Έπειτα ο Νταλιάνης καταλαμβάνει το Φραγκοκάστελο, κατασκευάζει τρεις προμαχώνες και μένει εκεί με 500 άντρες και 100 ιππείς. Στις 17 Μαΐου, ο Μουσταφά με 8.000 πεζούς, 400 ιππείς και 6 κανόνια, φτάνει στο καψόδασος και το ξημέρωμα της 18ης Μαΐου ξεκινάει την επίθεση για μια άνιση μάχη. Τα πυρομαχικά των Ελλήνων τελειώνουν κι έτσι οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν το Φραγκοκάστελο σκοτώνοντας τους όλους. Ο Χατζημιχάλης αναγκάζεται να βγει από το φρούριο με τους ιππείς, ώστε να μπορέσουν οι υπερασπιστές στους προμαχώνες να μπουν εντός αυτού, όμως η πύλη ήταν γεμάτη νεκρούς, τόσο που έφραξε, οπότε ψάχνοντας άλλο σημείο πρόσβασης, περικυκλώθηκε από τους Τούρκους στρατιώτες. Συνεχίζοντας να πολεμάει μέχρι τελευταία στιγμή, σπάει το σπαθί του και σκοτώνεται το άλογό του. Ήταν πλέον αδύνατον να αντισταθεί κι  έτσι έπεσε νεκρός αποκεφαλισμένος. Το κεφάλι του οι Τούρκοι στέλνουν τρόπαιο στην Μουσταφά Ναϊλή πασά. Η πολιορκία συνεχίστηκε για επτά ημέρες κι έτσι στις 24 Μαΐου ο Μουσταφά ήρθε σε συμφωνία με τους υπερασπιστές του κάστρου να το παραδώσουν.

Αφού κατέστρεψε τους πύργους του κάστρου προς την ξηρά ο Μουσταφά έφυγε νικητής προσωρινά όμως , αφού 1.000 Σφακιανοί ορκίζονται εκδίκηση για το θάνατο του Χατζημιχάλη κι έτσι ακολουθεί άλλη μια μάχη κατά την οποία πέφτουν νεκροί 1.800 Τούρκοι στρατιώτες. Αναφέρουν οι Σφακιανοί πως ήταν προτιμότερο οι Έλληνες να δώσουν τη μάχη στα βουνά στις (Μαδάρες) αφού ήταν καλύτερο σημείο άμυνας και όχι στο πεδινό Φραγκοκάστελο, όμως ο Νταλιάνης ήταν άφοβος, κουζουλός πολεμιστής δίχως εμπειρία σε τέτοιο πόλεμο στα πεδινά, οπότε, έκανε λάθος να υποτιμήσει τις δυνάμεις του Μουσταφά.

Πέρασε ο καιρός και η άμμος κάλυψε τα πτώματα. Η θρησκευτική παράδοση λέει πως αν οι ψυχές δεν διαβαστούν , ζουν παγιδευμένες μεταξύ της ζωής και του θανάτου, δεν ησυχάζουν κι έτσι έφτασε η στιγμή κάποια ξημερώματα Μαΐου, κάποιοι βοσκοί και ψαράδες να δουν πάνω από τη μονή του Αγίου Χαραλάμπους, μια στρατιά από ανθρώπινες σκιές ,πεζούς και καβαλάρηδες, με όπλα και σπαθιά, να οδεύουν προς τη Θάλασσα.

Οι ντόπιοι ονόμασαν το οπτικό αυτό φαινόμενο “Δροσουλίτες” γιατί η εμφάνιση του, γίνεται μόνο με τη δροσιά της αυγής κατά το τέλος του Μάη (Τριανταφυλλά) με τις πρώτες δέκα μέρες του Ιούνη (θεριστή).  Έτσι υπέθεσαν ότι πρόκειται για τις ψυχές του Χατζημιχάλη Νταλιάνη και των πολεμιστών του. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, οι γερμανοί, έριξαν με τα πολυβόλα θεωρώντας τις σκιές αντάρτες.

Προσωπικά δεν μπορώ να πιστέψω στα φαντάσματα, όμως δεν μπορώ να διαψεύσω μια καλή μου φίλη από το Ηράκλειο, που ξημέρωσε στην παραλία του Καστελίου , προκειμένου να δει τους “Δροσουλίτες” και όντως τους είδε και μάλιστα δεν ήταν μόνη αλλά είχε και μάρτυρες φίλους  της που μπορούν να το επιβεβαιώσουν. Μάλλον πίστεψαν τόσο πολύ ότι θα δουν το φαινόμενο που πράγματι το είδαν, κάτι που ονομάζεται  Αυθυποβολή.

Ερμηνείες υπάρχουν αρκετές.

Α) Μια εξήγηση μιλάει για φαινόμενο ανωτέρου  αντικατοπτρισμού, από στρατιώτες της Λιβύης, κάτι που δεν ισχύει από η απόσταση είναι μεγαλύτερη των 40 χιλιομέτρων και οι στολές εντελώς διαφορετικές.
Β) Άλλη εξήγηση μιλάει για διάθλαση του φωτός ανάλογο με το ουράνιο τόξο.
Γ) Οι παλιοί είναι πεπεισμένοι ότι πρόκειται για φαντάσματα και αναφέρουν πως ο εγγονός του Χατζημιχάλη, Χρήστος Νταλιάνης, το 1928 απευθύνθηκε στην ΕΨΕ (εταιρία ψυχικών ερευνών) η οποία χαρακτήρισε το φαινόμενο μεταφυσικό.
Δ) Μια άλλη εξήγηση έχει σχέση με τη θέση του ήλιου που τις πρώτες δέκα ημέρες του Ιουνίου, βρίσκεται ελάχιστα πιο χαμηλά για 10 περίπου λεπτά. Σε αυτό το 10λεπτο, εξ’ αιτίας της ιδιομορφίας του εδάφους και των πολλών λόφων που σχηματίζουν οροσειρά, διακρίνεται μια κίνηση αντίθετης κατεύθυνσης των σκιών προς την ομίχλη της πρωινής δροσιάς.
Ε) Υπάρχει η άποψη ότι το φαινόμενο δημιουργείται συνήθως από την άπνοια και την υψηλή υγρασία γιατί παρόμοια φαινόμενα εθεάθησαν και σε άλλα μέρη της Κρήτης.
Στ) Υπάρχουν βέβαια και οι απόψεις ότι το φαινόμενο, παρουσιάζεται όταν φυσάει ελαφρύ νοτιαδάκι και όχι με άπνοια και υψηλή υγρασία και συνήθως τους 2 τελευταίους μήνες της Άνοιξης και καθόλου τον Ιούνιο.
Η) Οι βασικοί παρατηρητές  υπήρξαν βοσκοί και ψαράδες, μάλιστα στα Σφακιά όταν ρώτησα νέους  μου απάντησαν πως δεν έχουν δει ποτέ κάτι παράξενο, αλλά κάποιοι παππούδες 100 χρονών ισχυρίζονται ότι έχουν ζήσει το φαινόμενο αρκετές φορές.  Όλα αυτά λοιπόν ενισχύουν την άποψη ότι το φαινόμενο είναι μύθος και μάλιστα δεν είναι ο μόνος μύθος που έχουν στην Κρήτη, αφού η ιστορία της, είναι γεμάτη δεισιδαιμονίες και νεράιδες, κι αυτό της προσθέτει περισσότερη γοητεία


Άρθρο αφιέρωμα από τον κ. Ανδρέα Αδαλη.


 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

seven + 20 =