Ο Σαρακατσάνικος γάμος

13 Μαΐου 2019 · Leave a Comment Like

Ο γάμος, χαρούμενο γεγονός, τιμάται διαφορετικά από τόπο σε τόπο. Έτσι λοιπόν κι οι Σαρακατσαναίοι έδιναν ιδιαίτερη βαρύτητα σε αυτό το συμβάν το οποίο αποκαλούσαν χαρά, καθώς ήταν το πιο χαρμόσυνο γεγονός στη ζωή τους.

Ο γάμος εκείνη την εποχή σπανίως γινόταν από έρωτα ανάμεσα στο ζευγάρι. Τις περισσότερες φορές επρόκειντο για προξενιό το οποίο “κανόνιζε” ο πατέρας συνήθως της νύφης και του γαμπρού, λιγότερο συχνά η μητέρα ενώ οι υπόλοιποι συγγενείς δεν εμπλέκονταν καθόλου.

Σε μια οικογένεια υπήρχε αυστηρή σειρά προτεραιότητας για την πραγματοποίηση ενός γάμου, η οποία πήγαινε ηλικιακά.

Αφού λοιπόν γινόταν το συνοικέσιο, αμέσως μετά γίνονταν οι αρραβώνες, ο αρραβώνας “σύβασμα”, μια ιερή υπόσχεση, που η διάλυσή του ήταν μεγάλη προσβολή για ολόκληρο το σόι, ειδικά για το σόι του κοριτσιού. Στους αρραβώνες δεν ήταν παρόντες οι νέοι, παρά μόνο οι γονείς τους. Οι γονείς του γαμπρού λοιπόν, έδιναν ένα κόκκινο μαντήλι στους γονείς της νύφης όπου περιείχε και το δαχτυλίδι. πολλές φορές, ο αρραβώνας δε γινόταν γνωστός στη νύφη, αλλά το έλεγαν στο γαμπρό πανηγυρικά μάλιστα.

Αμέσως μετά τον αρραβώνα όριζαν ημερομηνία γάμου, συνήθως το φθινόπωρο πριν τα Χριστούγεννα ή το καλοκαίρι κυρίως του Αη ‘Λια.

Οι Σαρακατσαναίοι δεν έδιναν προίκα, ούτε τη ζητούσαν γιατί θεωρούσαν ότι σημασία έχει ο άνθρωπος κι όχι τα υλικά αγαθά του.

Τα έθιμα των Σαρακατσαναίων γύρω από το γάμο ή τη χαρά, ήταν πολλά και κρατούσαν μέρες, ήταν για αυτούς μια ευκαιρία να γιορτάσουν να ξεφύγουν από την καθημερινότητα.

Πρώτο από τα έθιμα ήταν το ζύμωμα της κουλούρας. Την Παρασκευή πριν από το γάμο στο σπίτι του γαμπρού συγκεντρώνονταν οι συγγενείς κι οι φίλοι για να ζυμώσουν την κουλούρα. Σε όλη τη διάρκεια του κοσκινίσματος λέγανε τραγούδια για την περίσταση και πετούσαν κέρματα στο κόσκινο, ενώ στη συνέχεια κουφέτα. Κατά τη διάρκεια του ζυμώματος λέγανε τραγούδια που έχουν γραφτεί για αυτή
ακριβώς τη στιγμή, ενώ ο χορός δεν αργούσε να ξεκινήσει. Στο σπίτι της νύφης η ίδια τελετουργία γινόταν το Σάββατο το πρωί.

Χαρακτηριστικό είναι το τραγούδι που συνόδευε το έθιμο:

“Ανάχλιο, ανάχλιο είν΄το νερό
κι αφράτο το προζύμι
κόρη ξανθιά τ’ έπιανε
με μάνα και πατέρα
μ’ αδέρφια με ξαδέρφια
με θειάδες με λαλάδες.”

Στο σπίτι του γαμπρού ετοίμαζαν και το φλάμπουρα.

Ο φλάμπουρας ήταν από ξύλο τρινταφυλλιάς. Σχημάτιζε πάνω στην κορυφή ένα σταυρό στου οποίου τις άκρες κάρφωναν τρία μήλα (σύμβολο της γονιμότητας). Το κύριο μέρος του είχε την ελληνική σημαία ενώ γενικά τυλιγόταν με δαντέλες και κορδέλες, καθώς επίσης και κουδούνια για να κάνει θόρυβο στο χορό. Το ράψιμο του φλάμπουρα γινόταν από τον μπράτιμο, κοντινό άνθρωπο του γαμπρού, συνήθως αδελφός ή ανεψιός με μάνα και πατέρα, ενώ οι παρευρισκόμενοι τραγουδούσαν:

“Συ κύριε μπράτιμε
ράψε τον φλάμπουρα καλά
θα γείρει ράχες και βουνά
θα τον ξεσκίσουν τα κλαριά
θα τον γελάει η πεθερά
δεν θα μας δώσει τα προικιά.
Τίνος είν’ το μπαϊράκι
Τ’ άξιο και το κόκκινο
Του γαμπρού είν’ το μπαϊράκι
Τ’ άξιο και το κόκκινο
Ποιος το φτιάνει, ποιος το στήνει
Ποιος το ομορφοκοκκινίζει
Ο πατέρας μου το φτιάνει
Και το κατακοκκινίζει
Η μανούλα μου το φτιάνει
Και το ομορφοκοκκινίζει”

Τον φλάμπουρα τον κρεμούσαν δεξιά στην πόρτα του σπιτιού.

Την Παρασκευή το βράδυ έρχονταν οι συμπέθεροι πάνω σε άλογα ή πεζοί και παραδοσιακά ντυμένοι με φουστανέλες οι άντρες και κεντημένες φορεσιές οι γυναίκες και όλοι μαζί γλεντούσαν με ψητά και κρασί στο σπίτι του γαμπρού, λέγοντας τραγούδια παραδοσιακά πριν το γάμο. Στο σπίτι της νύφης δεν γινόταν
γλέντι.

Το επόμενο πρωί ξεκινούσε ο γαμπρός για το σπίτι της νύφης. Αφού έφτανε την ανέβαζε στο στολισμένο άλογο και την έπαιρνε για το σπίτι του. Εκεί τους περίμεναν οι γονείς του γαμπρού και της έταζαν ζώα ή άλογα για να κατέβει η νύφη.

Ο γάμος γινόταν με στέφανα από αγιόκλημα.

Η πιο συγκινητική στιγμή ήταν ο αποχαιρετισμός της νύφης, αφού επρόκειτο για πραγματικό αποχωρισμό από το πατρικό κονάκι που μπορεί να μην το έβλεπε ποτέ ξανά.

Τη Δευτέρα του γάμου, ακολουθούσε ο χορός της νύφης στο κονάκι του γαμπρού με τα προικιά απλωμένα στην αυλή και ο αποχαιρετισμός από τους γονείς της .


Τόπου Ανάμνησις…
topoyanamnisis@gmail.com
Γκούρλια Σαββούλα


 


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

2 × 5 =